Apollonia (a właściwie Apollonia Iliryjska, gr. Ἀπολλωνία) znalazła się w czołówce miejsc do zobaczenia w Albanii, gdy tylko przeczytaliśmy, że istnieje to niezwykłe miejsce. Zapraszamy do miejsca, którego historia sięga VI wieku przed naszą erą, gdy pojawili się tutaj koloniści z Koryntu. Apollonia – miejsce, które łączy antyczne ruiny i prawosławny klasztor. Dopełnienie stanowi malownicza, pagórkowata okolica, zielone wzgórza i kojąca cisza, którą znajdziesz kilka kroków od kasy. Zajrzyj z nami do Parku Archeologicznego Apollonia.
Apollonia – krótka historia
Gdzieś około 600 roku p.n.e. ok. 10 kilometrów od brzegu Morza Adriatyckiego Korynt założył swoją kolonię handlową nad rzeką Aoös (obecnie albańska Vjose). Początkowo kolonia zwała się Gylakeia, od imienia oficjalnego jej założyciela Gylaxa, który przybył tu z grupą 200 osadników.
Nadal nie wiadomo zbyt dokładnie, jak dużym miastem była Apollonia w VI wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne pozwoliły stwierdzić, że w IV wieku p.n.e. zajmowała ok. 96 hektarów. Ponadto była otoczona murem o długości ponad 5 kilometrów.
Kim był Gylax? Niestety nic właściwie o nim nie wiadomo, ale można przypuszczać, że miał wyjątkowo dobre relacje rządzącą dynastią korynckiego tyrana Periandera. Nazwa Apollonia pojawia się w 588 roku p.n.e. i jak łatwo się domyślić, nawiązuje do przystojnego boga Apolla. Nazwa miasta nie była szczególnie wyszukana, bo ponad 20 miast nosiło identyczne miano.
Wraz ze wzmacnianiem swojej pozycji, osada zaczęła uniezależniać się od Koryntu i z czasem przekształciła się w oligarchiczne polis, czyli rządzone przez elitę wywodzącą się od pierwszych osadników. Wspominał o tym Arystoteles.
Apollonia – okres rzymski
W 229 roku p.n.e. miasto znalazło się pod kontrolą Republiki Rzymskiej, w 148 roku p.n.e. Apollonia stała się częścią rzymskiej prowincji zwanej Macedonia.
Czasy rzymskie to złoty okres dla miasta, które słynęło ze szkoły filozofii i retoryki. Renoma szkoły przyciągała studentów z daleka.
Jak to w dziejach świata bywa – złota epoka nie może wiecznie trwać. Do upadku Apollonii przyczyniło się trzęsienie ziemi w II wieku n.e. Doprowadziło ono także do zmiany biegu rzeki i do zamulenia portu. Ponadto podmokłe tereny „pokochały” komary, a wraz z nimi pojawiła się groźna malaria.
Ostatecznie miasto zostało praktycznie opuszczone w IV w. n.e. Jedynie garstka chrześcijan tutaj została. Ich życie toczyło na sąsiednim wzgórzu (dziś w tym miejscu jest obecnie siedziba muzeum).
W roku 431 n.e. Apollonia została określona jako „siedziba biskupa”. W późniejszych spisach miast pojawiały się jednak już tylko wzmianki o jej istnieniu.
Apollonia – dalsze dzieje
Na terenie dawnego polis w XIII wieku wzniesiono w stylu bizantyjskim klasztor Zaśnięcia NMP (Manastiri Fjetja e Shën Mërisë) pw. wraz z kościołem. Co ciekawe, jest to jeden z pierwszych kościołów w Albanii zbudowanych na planie krzyża z centralną kopułą. Do jego budowy wykorzystano kamienie z antycznego teatru.
W klasztornym refektarzu, zbudowanym prawdopodobnie wcześniej niż kościół, odkryto malowidła ścienne datowane na XIV wiek. Na jednym z nich zachował się wizerunek bizantyjskiego cesarza Michała VIII i jego syna Andronikosa II.
Poniżej poziomu podłogi odkryto zaś pozostałości wczesnochrześcijańskiej świątyni z IV-V wieku i mozaiki z motywami ze świata zwierząt.
Apollonia – muzeum
W dawnym budynku klasztoru zgromadzono artefakty wykopane na terenie Apollonii – rzeźby, przedmioty codziennego użytku. Oczywiście znajdziesz także sporo informacji o dziejach Apollonii, makiety etc.
Sam budynek średniowiecznego klasztoru zbudowano z elementów pozyskanych ze starożytnej Apollonii – taki recycling materiałów budowlanych.
Gastronomia
Na terenie parku archeologicznego można także się posilić i odpocząć, bo teren spory. Część stolików z pięknym widokiem na okolicę.
Jak dojechać do Apollonii
Park Archeologiczny znajduje się ok. 8 km na zachód od miasta Fier, administracyjnie na terenie miejscowości Pojani. Dogodny dojazd samochodem i dobrze oznakowany zjazd z drogi A2. Parking i nieco dalej pod górę kasa biletowa znajdują się poniżej wzgórza. Przyjemny, malowniczy spacer, ale na wzgórze o wysokości 104 m n.p.m.
Zwiedzanie płatne. Aktualne informacje o godzinach otwarcia i cenach biletów znajdziesz na stronie parku archeologicznego.
Podsumowanie
Apollonia nas zachwyciła – połączenie starożytnych zabytków i średniowiecznych. Mieszanka pogaństwa i chrześcijaństwa, a wszystko wkomponowane w przepiękną okolicę. Po prostu historia regionu w soczewce. Miejsce, które warto odwiedzić. Szczególnie dla kogoś, kto lubi historię, sztukę i architekturę, to fascynujące miejsce. Można tu spędzić naprawdę sporo czasu. Tutaj zdecydowanie nie wypada się śpieszyć.
Przygotowując się do wyjazdu do Albanii, Apollonia była od początku w czołówce miejsc, które chcemy odwiedzić i nie zawiedliśmy się.
