Butrint – wpisane na listę UNESCO starożytne miasto zatopione w soczystej zieleni. Tutaj jak w soczewce zobaczysz, jak następowały po sobie różne cywilizacje. Uroku temu miejscu dodaje położenie na półwyspie i otaczające zabytkowy kompleks lazurowe wody jeziora. Pozostałości starożytnego miasta wraz z malowniczą okolicą tworzą Park Narodowy Butrint. Czy warto tutaj przyjechać? Uważamy, że tak. Czytaj dalej.
Legenda o założeniu miasta Butrint
Legenda głosi, że miasto o nazwie Buthrotum założyli uciekinierzy z Troi – wieszcz Helenos (syn króla Priama) i Neoptolemos (syn Achillesa, zwany także Pyrrusem), którzy szukali schronienia po upadku Troi, czyli gdzieś w XIII/XII wieku p.n.e.
W Eneidzie pojawia się miasto Butrinta, do którego trafił w swojej wędrówce Eneasz, jeden z bohaterów wojny trojańskiej.
Butrint – historia starożytnego miasta
Legendy legendami, a ślady odkryte przez archeologów świadczą o osadnictwie nad brzegiem jeziora Butrint już w XII wieku przed naszą erą.
W VIII wieku przed naszą erą znajdowało się w strategicznym miejscu, na skrzyżowaniu szlaków pomiędzy Grecją i „krajem barbarzyńców”.
Wiadomo również, że portowe miasto Buthrotos w IV wieku p.n.e. otoczone było murami.
Za czasów greckich Butrint był miejscem kultu Asklepiosa.
Czasy rzymskie
W 228 p.n.e. Butrint i Korfu znalazły się pod protektoratem Rzymu. W połowie II wieku p.n.e. Butrint był prawdopodobnie nawet stolicą niezależnego państwa.
Następnie w I wieku p.n.e. miasto weszło w skład rzymskiej prowincji zwanej Macedonią. Co ciekawe – cieszyło się przywilejami miasta sprzymierzonego, a nie podbitego. Dzięki temu mieszkańcy mogli korzystać z praw zbliżonych do praw przysługujących obywatelom rzymskim. Jeszcze jeden szczegół –Rzymianie, zdając sobie sprawę ze strategicznego położenia miasta, ulokowali tutaj flotę wojenną.
Czas prosperity Butrintu przypada na okres panowania cesarza Oktawiana Augusta.
Po zwycięstwie w bitwie pod Akcjum w roku 31 p.n.e. cesarz postanowił przekształcić Buthrotum w kolonię weteranów – Colonia Augusta Buthrotum. Rozbudowano mury, wodociągi oraz wzniesiono most łączący brzegi kanału Vivari. Jak to u Rzymian bywało, zbudowano także akwedukt.
Powstały obiekty użyteczności publicznej – świątynie, forum, fontanny, łaźnie. O teatrze opowiemy z chwilę.
Co możniejsi oczywiście mieszkali w willach.
Dobre czasy przerwało trzęsienie ziemi, które uderzyło w Butrint w III wieku. Miasto podupadło, wyludniło się, choć część budynków z czasem odbudowano.
Czasy chrześcijańskie
W początkach chrześcijaństwa na tym terenie czczono lokalnego męczennika – św. Therinusa z Buthrotum. Wiadomo, że po rozpadzie cesarstwa (395 rok), Butrint stał się siedzibą biskupstwa. Wtedy też zbudowano baptysterium i bazylikę. Oczywiście nie była to jedyna świątynia chrześcijańska na tym terenie.
Zagrożenie atakami ze strony Wandalów wymusiło rozbudowę murów.
Burzliwa historia od XII do XIX wieku
Buthrotum pozostawało pod wpływem Bizancjum, odpierało ataki Normanów aż do rozpadu Cesarstwa Bizantyjskiego w 1204. Następnie miasto stało się częścią jednego z greckich spadkobierców cesarstwa – Despotatu Epiru. Kolejne stulecia to ciągle walki różnych ludów o strategicznie położony port.
Nie sposób pominąć Wenecji, która w średniowieczu także ostro panoszyła się w regionie i ostatecznie w 1386 roku Butrint stał się zależny do Republiki Weneckiej. Najważniejsze dla Wenecjan było to, by od tej strony chronić Korfu przed Turkami osmańskimi. Co najważniejsze, Osmanom nie udało się zdobyć miasta i portu.
Z czasów weneckich pozostał do dziś po drugiej stronie kanału Vivaru (przeprawa promem) tzw. trójkątny zamek wenecki, ale o nim opowiemy w osobnym artykule.
Czy wiesz, że wojska Napoleona też tutaj dotarły? Po zajęciu Wenecji przez Napoleona i zawarciu pokoju w Campo Formio (1797), także tutaj sięgnęły rządy francuskie.
Francuzów wygnał ostatecznie słynny Ali Pasza Tepelena, a po jego śmierci Butrint stał się częścią Imperium Osmańskiego aż do ogłoszenia niepodległości przez Albanię (1912).
Butrint – prace archeologiczne
To, co dziś widzimy to ogromna zasługa włoskich archeologów, którym przewodził m.in. Luigi Maria Ugolini (1895-1936). Najintensywniejsze prace odbywały się w latach 1928-1939.
Butrint – ochrona zabytków i przyrody
W 1992 Butrint wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ponadto w 2002 roku w otoczeniu wykopalisk ustanowiony Park Narodowy Butrint. Nadrzędnym celem jest ochrona bagnistych terenów, na których żyje ok. 800 gatunków roślin, w tym rośliny zagrożone. Czy wiesz, że na terenie Parku Narodowego Butrint żyje ponad 240 gatunków ptaków, ponad 100 gatunków ryb i 39 gatunków ssaków. Taka mnogość i różnorodność gatunków wynika z tego, że obok siebie znajduje się słone jezioro Butrint (hodowla małży), które kanał Vivari łączy z Morzem Jońskim.
Zwiedzanie
Zwiedzanie oczywiście płatne. Przez samodzielną wizytą sprawdź aktualne godziny i ceny. Dostępne ulotki w kilku językach, w tym po polsku. W ulotkach znajdziesz mapkę, ale trasę zwiedzania w terenie oznaczono bardzo wyraźnie, więc trudno się zgubić.
Nam zwiedzanie zajęło ok. 2 godzin. Oprócz samych zabytków zachwyca jezioro Butrint, które wyłania się co kawałek.
Spacerem przez Butrint
Nie będziemy opisywać wszystkich obiektów, które można zobaczyć na terenie kompleksu archeologicznego. Przedstawimy kilka, by podkręcić w Tobie ochotę na poznanie tego niezwykłego miejsca.
Wieża wenecka
Wieża wenecka wita gości jako pierwszy zabytek na trasie zwiedzania. Wzniesiono ją x XV wieku, by pilnować przeprawy przez kanał Vivari oraz ważnego miejsca połowów.
Teatr
Teatr to jedno z pierwszych i najtrudniejszych odkryć Ugolini z roku 1928 – orkiestra i widownia przykryte były kilkoma metrami gruzu skalnego. Sam teatr powstał najprawdopodobniej w połowie III wieku, za czasów rządów króla Pyrrusa. Datowanie w tym przypadku było dość łatwe, bo zachowały się inskrypcje. W kolejnym stuleciu został rozbudowany – z teatru w stylu greckim przeszedł przemianę w teatr w stylu rzymskim. Teatr ożywa podczas imprez kulturalnych.
Bazylika
Ten sporych rozmiarów kościół zbudowano w VI wieku i trzymał się dobrze aż do XVIII wieku. Siedmiometrowe kolumny nadal robią wrażenie. Podobno w okolicy była jeszcze katedra biskupia, ale jeszcze jej nie zlokalizowano.
Baptysterium
Baptysterium z V lub VI wieku łatwo rozpoznać dzięki 16 granitowym kolumnom, które tworzą 2 kręgi, a pośrodku chrzcielnica. Na baptysterium zaadaptowano rzymską termę.
Lwia brama
Bramę lwią wzniesiono w ramach fortyfikacji miasta w V/IV w. p.n.e. Potężne kamienne bloki, których nie łączy żadna zaprawa, wytrzymały nawiedzające ten rejon trzęsienia ziemi. Lew pojawił się na bramie dopiero w V wieku, lecz jako taki jest dużo starszy, przeniesiono go z innego budynku.
Jak dojechać
Jak to w Albanii – najwygodniej samochodem. Można także dostać się autobusem – z pewnością kursuje, bo nas mijał. To dobra opcja dla tych, którzy wypoczywają w kurortach Ksamil i Saranda.
Butrint jako główną atrakcję okolicy znajdziesz też w ofercie wycieczek. Jak zauważyliśmy, wycieczki do Butrint łączy się często z wypadem nad źródło Blue Eye.
Podsumowanie
Butrint gwarantuje niezwykłą podróż od czasów helleńskich, rzymskich, bizantyjskich, weneckich i osmańskich. Nawet w upalny dzień jest tutaj przyjemnie, ruiny zatopione są w bujnej zieleni. Tylko przy amfiteatrze nie ma się gdzie skryć przed żarem – nie zapomnij zabrać czapki lub kapelusza. Miejsce bardzo popularne, więc koło południa było naprawdę sporo turystów, choć to był dopiero przełom kwietnia i maja. Tradycyjnie polecamy pojawić się wcześnie rano, wtedy powinno być spokojniej. Nam się to nie udało, bo o świcie byliśmy w Blue Eye.
